โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เป็นภัยเงียบที่มักเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันโดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้านานนัก ความน่ากลัวของโรคนี้คือทุกวินาทีที่ผ่านไป เซลล์สมองจะค่อยๆ ขาดเลือดและถูกทำลาย ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต หรือแม้กระทั่งเสียชีวิตได้หากเข้ารับการรักษาไม่ทันท่วงที ในยามฉุกเฉิน การจราจรที่ติดขัดหรือการเดินทางที่ยากลำบากอาจเป็นอุปสรรคสำคัญ ดังนั้น การรู้จังหวะเวลาและมีศูนย์การแพทย์ที่เชี่ยวชาญรองรับในพื้นที่ใกล้บ้าน ไม่ว่าจะเป็นเส้นเพชรเกษม อ้อมน้อย อ้อมใหญ่ สมุทรสาคร กระทุ่มแบน สามพราน นครปฐม พุทธมณฑล หรือราชบุรี จึงเป็น “นาทีชีวิต” ที่ช่วยให้ผู้ป่วยเข้าถึงการรักษาได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัยที่สุด
B.E.F.A.S.T. Stroke คืออะไร? เช็กอาการเบื้องต้นอย่างไร?
B.E.F.A.S.T. คือหลักการจำง่ายๆ มาตรฐานสากล เพื่อใช้ประเมินและสังเกต อาการโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เบื้องต้นอย่างรวดเร็ว ประกอบด้วย
B-Balance (สูญเสียการทรงตัว เดินเซ วิงเวียนเฉียบพลัน)
E-Eyes (มองไม่เห็นภาพ ภาพซ้อน ตาพร่ามัวเฉียบพลัน)
F-Face (หน้าเบี้ยว มุมปากตก ยิ้มแล้วปากไม่เท่ากัน)
A-Arms (แขนขาอ่อนแรง ยกไม่ขึ้น มักเป็นครึ่งซีก) S-Speech (พูดไม่ชัด พูดไม่ออก นึกคำไม่ออก) และ
T-Time (เวลาคือชีวิต ต้องรีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลที่มีศูนย์สมองและระบบประสาทภายในเวลา 4.5 ชั่วโมง เพื่อลดความรุนแรงของโรค)
@vichaivejomnoi 🚨 รู้ทันโรคหลอดเลือดสมอง ด้วย BEFAST โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หากช่วยเหลือเร็ว สามารถลดความพิการและช่วยชีวิตได้ Stroke #โรคหลอดเลือดสมอง #อัมพฤกษ์อัมพาต #วูบบ่อย #ปวดหัว #ตรวจสุขภาพ #โรงพยาบาลวิชัยเวชอ้อมน้อย
♬ original sound – Vichaivej Omnoi Hospital – Vichaivej Omnoi Hospital
ทำไม 4.5 ชั่วโมงแรกถึงเป็น “นาทีชีวิต” (Golden Hour)?
ในทางการแพทย์ ระยะเวลา 4.5 ชั่วโมงนับตั้งแต่เริ่มมีอาการ ถือเป็น “ช่วงเวลาทอง (Golden Period)” ที่มีความสำคัญสูงสุด เพราะหากผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตันเฉียบพลัน แพทย์เฉพาะทางด้านสมองและระบบประสาทจะสามารถพิจารณาให้ ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ (rt-PA) ได้
การได้รับยาภายในกรอบเวลานี้ จะช่วยสลายลิ่มเลือดที่อุดตัน ทำให้เลือดกลับไปเลี้ยงสมองได้ทันท่วงที ซึ่งเป็นการลดอัตราการเสียชีวิตและลดความเสี่ยงที่จะเกิดภาวะทุพพลภาพถาวร (อัมพฤกษ์ อัมพาต) ได้อย่างมีนัยสำคัญ หากปล่อยเวลาให้เนิ่นนานออกไป โอกาสในการฟื้นตัวจะลดลง และข้อจำกัดในการให้ยาละลายลิ่มเลือดจะเพิ่มมากขึ้น
หน้าเบี้ยวแบบไหนคือ “สโตรก” แบบไหนคือ “ปลายประสาทอักเสบ”?
หลายครั้งที่ผู้ป่วยมีอาการหน้าเบี้ยวหรือมุมปากตก แล้วเกิดความตื่นตระหนกว่าตนเองเป็นโรคหลอดเลือดสมองหรือไม่ แท้จริงแล้ว อาการหน้าเบี้ยวอาจเกิดจาก โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) หรือ โรคเส้นประสาทใบหน้าอักเสบ (Bell’s Palsy) ก็ได้ ซึ่งมีความรุนแรงและแนวทางการรักษาที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
- โรคเส้นประสาทใบหน้าอักเสบ (Bell’s Palsy): ผู้ป่วยมักมีอาการหลับตาไม่สนิท เลิกคิ้วหรือย่นหน้าผากไม่ได้ (ใบหน้าขยับไม่ได้ทั้งซีกบนและล่าง) ทานน้ำแล้วน้ำไหลออกจากมุมปาก แต่ จะไม่มี อาการแขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัด (ลิ้นแข็ง) ร่วมด้วย โรคนี้ไม่อันตรายถึงชีวิต
- โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke): ผู้ป่วยมักจะยังสามารถเลิกคิ้วและหลับตาได้สนิทปกติ แต่จะมีอาการมุมปากตก หรือหน้าเบี้ยวเฉพาะส่วนล่าง ที่สำคัญคือ มักมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด หรือเดินเซ อาการเหล่านี้จัดเป็นภาวะฉุกเฉินสูงสุด
สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด! ขณะรอรถพยาบาลฉุกเฉิน
เมื่อพบผู้ป่วยที่มีอาการเข้าข่าย B.E.F.A.S.T. สิ่งที่คนใกล้ชิดต้องทำคือตั้งสติ โทรเรียกรถพยาบาล และหลีกเลี่ยงข้อห้ามเหล่านี้เด็ดขาด:
- ห้ามเจาะปลายนิ้วหรือติ่งหู: ไม่มีความเชื่อทางการแพทย์ใดรับรองว่าการเจาะเลือดเพื่อลดความดันจะช่วยรักษาโรคหลอดเลือดสมองได้ ซ้ำยังอาจทำให้เสียเลือดและติดเชื้อ
- ห้ามป้อนน้ำ ยา หรืออาหาร: ผู้ป่วยสโตรกอาจมีภาวะกลืนลำบาก การป้อนสิ่งใดเข้าปากอาจทำให้สำลักลงปอดและเป็นอันตรายถึงชีวิต
- ห้ามรอดูอาการ: ห้ามคิดว่า “เดี๋ยวก็คงหาย” เพราะเซลล์สมองตายลงทุกนาที
ศูนย์สมองและระบบประสาท (Stroke Fast Track) พร้อมดูแลคุณ
หากคุณอยู่ในพื้นที่ เพชรเกษม อ้อมน้อย อ้อมใหญ่ กระทุ่มแบน สมุทรสาคร สามพราน หรือพื้นที่ใกล้เคียง โรงพยาบาลวิชัยเวช อินเตอร์เนชั่นแนล อ้อมน้อย มีศูนย์สมองและระบบประสาทที่พร้อมให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง ด้วยระบบช่องทางด่วน Stroke Fast Track ทีมแพทย์เฉพาะทางด้านอายุรกรรมระบบประสาท และเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) ที่พร้อมประเมินอาการและให้การรักษาทันที เพื่อปกป้องทุกนาทีชีวิตของคุณและคนที่คุณรัก
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) เกิดจากอะไร?
A: เกิดจากความผิดปกติของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง แบ่งเป็น 2 ประเภทหลัก คือ หลอดเลือดสมองตีบหรืออุดตัน (Ischemic Stroke) ซึ่งพบได้บ่อยที่สุด และหลอดเลือดสมองแตก (Hemorrhagic Stroke) ทำให้สมองขาดเลือดและออกซิเจน
Q: ใครบ้างที่มีความเสี่ยงเป็นโรคหลอดเลือดสมอง?
A: ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ ผู้ที่สูบบุหรี่จัด ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ มีภาวะโรคอ้วน หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือดสมอง
Q: สงสัยว่าเป็นสโตรก โทรเรียกรถพยาบาลเบอร์อะไร?
A: หากพบความผิดปกติตามหลัก B.E.F.A.S.T. ในพื้นที่ใกล้เคียง รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย สามารถโทรเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินได้ที่สายด่วน 1792 หรือ 02 441 7899 ตลอด 24 ชั่วโมง
Expert Note
“เมื่อพูดถึงโรคหลอดเลือดสมอง ‘เวลา’ คือตัวแปรที่สำคัญที่สุด หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการผิดปกติตามหลัก B.E.F.A.S.T. แม้เพียงข้อเดียว ควรรีบมาโรงพยาบาลทันที การไปถึงมือแพทย์เฉพาะทางได้เร็วเท่าไร ยิ่งเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวและกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติมากเท่านั้น” —ศูนย์สมองและระบบประสาท
ต้องการคำปรึกษาหรือเรียกรถพยาบาลฉุกเฉิน? สายด่วนอุบัติเหตุ-ฉุกเฉิน 24 ชม.: 1792 หรือ 02 441 7899 ศูนย์สมองและระบบประสาท โรงพยาบาลวิชัยเวช อินเตอร์เนชั่นแนล อ้อมน้อย (ครอบคลุมพื้นที่โซนเพชรเกษม สมุทรสาคร นครปฐม ราชบุรี)
References:
- American Heart Association / American Stroke Association (AHA/ASA). “Stroke Symptoms.”
- Mayo Clinic. “Stroke – Symptoms and causes.”
นัดหมาย / ปรึกษาแพทย์
ศูนย์สมองและระบบประสาท
รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย
02-441-7899 ต่อ 1111 , 3124 หรือ1792
ติดต่อผ่านช่องทางไลน์ได้ง่ายๆ Line
สามารถตรวจเช็ค ตารางแพทย์ออกตรวจ เพื่อขอเข้ารับคำปรึกษาได้เลย
