สมองเมื่อเกิดภาวะสโตรก
ในวินาทีที่คนในครอบครัวเริ่มมีอาการปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือแขนขาอ่อนแรงกะทันหัน ความตื่นตระหนกมักเข้ามาแทนที่สติ สิ่งที่น่ากลัวที่สุดไม่ใช่แค่ตัวโรค แต่คือการ “รอเวลา” ที่ผ่านไปทุกวินาที เพราะสำหรับโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) “เวลาคือสมอง” (Time is Brain) หากคุณอาศัยอยู่ในย่าน อ้อมน้อย, อ้อมใหญ่, หรือพุทธมณฑลสาย 4-5 การฝ่ารถติดเข้าไปในใจกลางเมืองอาจหมายถึงการสูญเสียโอกาสในการรักษาที่ดีที่สุดไปอย่างน่าเสียดาย การเข้าถึงความช่วยเหลือทางการแพทย์ที่รวดเร็วและใกล้บ้านที่สุดจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะเปลี่ยนจาก “ความพิการ” ให้กลับมา “เดินได้” อีกครั้ง
ยาสลายลิ่มเลือด (rtPA) คืออะไร?
ยาสลายลิ่มเลือด (rtPA) คือ ยาทางหลอดเลือดดำที่ใช้รักษาภาวะ หลอดเลือดสมองตีบเฉียบพลัน (Ischemic Stroke) ทำหน้าที่ละลายลิ่มเลือดที่อุดตันเพื่อให้เลือดกลับไปเลี้ยงเซลล์สมองได้ทันเวลา โดยผู้ป่วยต้องได้รับยาภายใน 4.5 ชั่วโมง (Golden Period) นับจากเริ่มมีอาการ เพื่อลดความเสี่ยงความพิการถาวรและเพิ่มโอกาสการฟื้นตัวเป็นปกติ
สัญญาณเตือน BE FAST: ใครบ้างที่ต้องได้รับยาโดยด่วน?
การจะใช้ยาสลายลิ่มเลือดให้ได้ผลดีที่สุด คุณต้องสังเกตอาการด้วยหลักการ BE FAST ซึ่งเป็นมาตรฐานสากล:
- B – Balance: ทรงตัวไม่อยู่ เวียนศีรษะกะทันหัน
- E – Eyes: ตามัว มองไม่เห็น หรือเห็นภาพซ้อน
- F – Face: หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว ยิ้มไม่สุด
- A – Arm: แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก ยกไม่ขึ้น
- S – Speech: พูดไม่ชัด พูดไม่ออก สับสน
- T – Time: หากมีอาการเหล่านี้ ให้รีบมาโรงพยาบาลทันที (บันทึกเวลาที่เริ่มเป็น)
ทำไมต้องฉีดยาสลายลิ่มเลือดภายใน 4.5 ชั่วโมง?
เซลล์สมองที่ขาดเลือดจะตายไปประมาณ 1.9 ล้านเซลล์ในทุกๆ 1 นาที การได้รับยาภายในช่วง Golden Period 4.5 ชั่วโมง ตามแนวทางของ American Heart Association (AHA) และ American Stroke Association (ASA) จะช่วยเพิ่มโอกาสที่เนื้อสมองจะฟื้นตัวได้สูงสุด หากปล่อยไว้นานกว่านี้ เนื้อสมองส่วนที่ขาดเลือดอาจตายไปอย่างถาวร หรือการฉีดยาอาจทำให้เกิดภาวะเลือดออกในสมองแทรกซ้อนได้
Stroke Fast Track ที่วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย: มาตรฐานทองคำระดับโลก (WSO Gold)
สำหรับชาว สมุทรสาคร และพื้นที่ใกล้เคียง การมีศูนย์โรคหลอดเลือดสมองที่ได้รับรางวัล WSO Angels Award ระดับ Gold อย่าง รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย หมายถึงความมั่นใจว่าคุณจะเข้าสู่ระบบ Stroke Fast Track ทันทีที่มาถึง:
- การคัดกรองด่วน: พยาบาลฉุกเฉินประเมินอาการเบื้องต้นในไม่กี่นาที
- วินิจฉัยแม่นยำ: ตรวจ CT Scan / MRI สมอง 24 ชั่วโมง เพื่อยืนยันว่าไม่มีเลือดออกในสมอง (เพราะยา rtPA ใช้เฉพาะเคสตีบ/ตันเท่านั้น)
- ทีมแพทย์เฉพาะทาง: อายุรแพทย์โรคสมองพร้อมตัดสินใจให้ยาภายในระยะเวลาที่กำหนด (Door-to-Needle)
คำถามที่พบบ่อย
- ฉีดยาสลายลิ่มเลือดแล้วจะหายเป็นปกติ 100% ไหม?
ตอบ: ผลการรักษาขึ้นอยู่กับความเร็วในการได้รับยาและตำแหน่งที่อุดตัน ผู้ป่วยที่ได้รับยาเร็วมีโอกาสฟื้นตัวเป็นปกติสูงกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับยาอย่างมีนัยสำคัญ แต่อาจต้องทำกายภาพบำบัดควบคู่ไปด้วย - ใครบ้างที่ “ห้าม” ฉีดยาสลายลิ่มเลือด?
ตอบ: ผู้ที่มีภาวะเลือดออกในสมอง, เพิ่งรับการผ่าตัดใหญ่ภายใน 2 สัปดาห์, มีภาวะความดันโลหิตสูงรุนแรงที่ควบคุมไม่ได้ หรือมีประวัติความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด ทั้งนี้แพทย์จะเป็นผู้ประเมินอย่างละเอียด - การรักษาด้วยยา rtPA มีค่าใช้จ่ายอย่างไร ใช้สิทธิอะไรได้บ้าง?
ตอบ: ผู้ป่วยที่มีอาการเข้าข่ายวิกฤต สามารถใช้สิทธิ UCEP (เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤต มีสิทธิทุกที่) เพื่อเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดได้โดยไม่ต้องสำรองจ่ายใน 72 ชั่วโมงแรก ตามนโยบายรัฐบาล
บทสรุปจากแพทย์เฉพาะทาง (Expert Note)
“โรคหลอดเลือดสมองไม่ใช่เรื่องไกลตัว และความพิการไม่ใช่เรื่องที่ต้องยอมรับเสมอไป หากเรามีความรู้เรื่องสัญญาณเตือนและรู้ว่าที่ไหนใกล้บ้านที่มีความพร้อม การฉีดยาสลายลิ่มเลือดอาจเป็นจุดเปลี่ยนชีวิตของคนในครอบครัวคุณ” — ทีมแพทย์ศูนย์โรคหลอดเลือดสมอง รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย
หากพบอาการผิดปกติแม้เพียงเล็กน้อย อย่ารอดูอาการ อย่ารอพรุ่งนี้ โทรสายด่วน 1792 หรือรีบเดินทางมาที่ รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย (ถนนเพชรเกษม) เพื่อเข้าสู่กระบวนการ Stroke Fast Track ทันที
แหล่งอ้างอิง:
- American Heart Association/American Stroke Association (AHA/ASA) Guidelines for the Early Management of Patients With Acute Ischemic Stroke.
- World Stroke Organization (WSO) Angels Award Criteria.
นัดหมาย / ปรึกษาแพทย์
ศูนย์โรคหลอดเลือดสมอง
รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย
02-441-7899 ต่อ 1111 , 3124 หรือ1792
ติดต่อผ่านช่องทางไลน์ได้ง่ายๆ Line
สามารถตรวจเช็ค ตารางแพทย์ออกตรวจ เพื่อขอเข้ารับคำปรึกษาได้เลย
