หลายคนให้ความสำคัญกับการตรวจน้ำตาล ตรวจไขมัน หรือตรวจหัวใจเป็นประจำ แต่กลับไม่เคยรู้เลยว่าหลอดเลือดที่ขาและเท้าของตัวเองอยู่ในสภาพอย่างไร
ทั้งที่ในความเป็นจริง ความผิดปกติของหลอดเลือดแดงส่วนปลายอาจเกิดขึ้นได้โดยไม่แสดงอาการชัดเจนในระยะแรก
การตรวจ ABI หรือ Ankle-Brachial Index เป็นหนึ่งในวิธีประเมินสมรรถภาพหลอดเลือดแดงที่ช่วยคัดกรองความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ (Peripheral Artery Disease: PAD) ได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
แม้ชื่อจะดูเป็นศัพท์ทางการแพทย์ แต่การตรวจนี้ใช้เวลาไม่นาน ไม่ต้องเจาะเลือด และไม่ใช่การตรวจที่ซับซ้อนอย่างที่หลายคนเข้าใจ
การตรวจ ABI คืออะไร?
ABI ย่อมาจาก Ankle-Brachial Index
เป็นการเปรียบเทียบค่าความดันโลหิตที่ข้อเท้าและต้นแขน เพื่อนำมาคำนวณเป็นดัชนีที่ช่วยประเมินการไหลเวียนของเลือดในหลอดเลือดแดงส่วนปลาย
พูดให้เข้าใจง่ายขึ้น
หากหลอดเลือดแดงที่ขาตีบหรือมีการไหลเวียนเลือดลดลง ค่าความดันที่ข้อเท้าอาจต่ำกว่าที่ควรจะเป็น และสะท้อนออกมาเป็นค่า ABI ที่ผิดปกติ
“การตรวจ ABI (Ankle-Brachial Index) คือการเปรียบเทียบค่าความดันโลหิตระหว่างข้อเท้าและต้นแขน เพื่อประเมินการไหลเวียนเลือดในหลอดเลือดแดงส่วนปลาย ช่วยคัดกรองความเสี่ยงโรคหลอดเลือดแดงตีบที่ขา และใช้ประกอบการประเมินสุขภาพหลอดเลือดโดยรวม”
การตรวจ ABI ช่วยบอกอะไรเกี่ยวกับสุขภาพหลอดเลือด
หลอดเลือดแดงมีหน้าที่นำเลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงอวัยวะต่าง ๆ ของร่างกาย
เมื่อหลอดเลือดเกิดการตีบแคบจากคราบไขมันหรือปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ การไหลเวียนเลือดอาจลดลงโดยที่ผู้ป่วยยังไม่รู้ตัว
การตรวจ ABI จึงมีบทบาทสำคัญในการช่วยคัดกรองความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย ซึ่งเป็นภาวะที่เลือดไหลไปเลี้ยงขาและเท้าได้ไม่ดีเท่าที่ควร
อย่างไรก็ตาม การตรวจ ABI เป็นเพียงเครื่องมือหนึ่งในการประเมินความเสี่ยง และควรได้รับการแปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพ อาการ และดุลยพินิจของแพทย์
หากต้องการทำความเข้าใจเกี่ยวกับอาการของโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายเพิ่มเติม สามารถอ่านต่อได้ที่
→ ปวดน่องเวลาเดิน ต้องหยุดพัก อาจไม่ใช่แค่กล้ามเนื้อล้า
การตรวจ ABI มีหลักการทำงานอย่างไร?
ขั้นตอนการตรวจอาศัยเครื่องมือวัดความดันโลหิตเฉพาะทาง
โดยทั่วไปจะมีการวัดความดันโลหิตที่
- ต้นแขนทั้งสองข้าง
- ข้อเท้าทั้งสองข้าง
จากนั้นนำค่าที่ได้มาคำนวณเป็นดัชนี ABI
การตรวจนี้ไม่ต้องเจาะเลือด
ไม่ต้องฉีดสี
ไม่ต้องใช้รังสี
และสามารถทำได้ในระยะเวลาไม่นาน
ค่า ABI ปกติควรอยู่ที่เท่าไร?
โดยทั่วไป ค่า ABI ที่ใช้ประเมินมีแนวทางดังนี้
| ค่า ABI | ความหมายเบื้องต้น |
| 1.00 – 1.40 | อยู่ในช่วงปกติ |
| 0.91 – 0.99 | ค่อนข้างต่ำ ควรประเมินเพิ่มเติมตามความเหมาะสม |
| ต่ำกว่า 0.90 | อาจสัมพันธ์กับภาวะหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ |
| มากกว่า 1.40 | อาจบ่งบอกว่าหลอดเลือดแข็งตัวผิดปกติ |
หมายเหตุ:
การแปลผลที่ถูกต้องควรพิจารณาร่วมกับอาการ ประวัติสุขภาพ และการประเมินของแพทย์
ใครบ้างที่ควรพิจารณาตรวจ ABI?
การตรวจ ABI อาจมีประโยชน์ในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย เช่น
- ผู้ที่มีอายุมากขึ้น
- ผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้ที่มีความดันโลหิตสูง
- ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง
- ผู้สูบบุหรี่
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหลอดเลือด
โดยเฉพาะในผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงหลายข้อร่วมกัน
สำหรับผู้ป่วยเบาหวาน ซึ่งถือเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อความผิดปกติของหลอดเลือดมากกว่าคนทั่วไป สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่
→ เป็นเบาหวาน ทำไมหมอถึงแนะนำให้ตรวจ ABI
การตรวจ ABI เจ็บไหม?
นี่เป็นหนึ่งในคำถามที่พบบ่อยที่สุด
คำตอบคือ
โดยทั่วไป ผู้เข้ารับการตรวจจะรู้สึกเพียงแรงบีบของผ้าพันแขนวัดความดันโลหิตคล้ายกับการวัดความดันทั่วไป
ไม่มีการเจาะเลือด
ไม่มีการฉีดยา
และไม่ต้องพักฟื้นหลังตรวจ
ความรู้สึกที่ได้รับจึงใกล้เคียงกับการวัดความดันโลหิตตามปกติ
ต้องเตรียมตัวก่อนตรวจ ABI หรือไม่?
โดยทั่วไป การตรวจ ABI ไม่จำเป็นต้องงดน้ำหรืออาหาร
อย่างไรก็ตาม ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของสถานพยาบาลหรือแพทย์ผู้ดูแลในแต่ละกรณี
การสวมเสื้อผ้าที่สะดวกต่อการวัดความดันบริเวณแขนและข้อเท้า อาจช่วยให้การตรวจเป็นไปอย่างราบรื่นมากขึ้น
หากผลตรวจ ABI ผิดปกติ ควรทำอย่างไรต่อ?
ผลตรวจ ABI ไม่ได้ใช้เพื่อยืนยันโรคเพียงอย่างเดียว
แต่เป็นข้อมูลที่ช่วยให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและวางแผนการดูแลสุขภาพได้เหมาะสมมากขึ้น
ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมตามความจำเป็น เพื่อประเมินสุขภาพหลอดเลือดอย่างละเอียดขึ้น
สรุป
การตรวจ ABI เป็นวิธีประเมินสมรรถภาพหลอดเลือดแดงส่วนปลายที่ช่วยคัดกรองความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดแดงตีบได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
แม้การตรวจจะไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยโรคได้ทั้งหมด แต่ถือเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้แพทย์เห็นภาพสุขภาพหลอดเลือดได้ชัดเจนมากขึ้น
สำหรับผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง หรือสูบบุหรี่ การตรวจ ABI อาจเป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการประเมินสุขภาพหลอดเลือดและวางแผนดูแลสุขภาพในระยะยาว
FAQ
- การตรวจ ABI คืออะไร?
เป็นการเปรียบเทียบค่าความดันโลหิตระหว่างข้อเท้าและต้นแขน เพื่อประเมินการไหลเวียนเลือดในหลอดเลือดแดงส่วนปลาย - ค่า ABI ปกติควรอยู่ที่เท่าไร?
โดยทั่วไปอยู่ในช่วงประมาณ 1.00–1.40 แต่การแปลผลควรพิจารณาร่วมกับข้อมูลทางการแพทย์อื่น ๆ - การตรวจ ABI เจ็บไหม?
โดยทั่วไปไม่เจ็บ ผู้เข้ารับการตรวจจะรู้สึกเพียงแรงบีบของผ้าพันแขนวัดความดัน - ต้องงดน้ำงดอาหารก่อนตรวจหรือไม่?
ส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องงดน้ำหรืออาหาร แต่ควรปฏิบัติตามคำแนะนำของสถานพยาบาล - ใช้เวลาตรวจนานแค่ไหน?
ระยะเวลาการตรวจอาจแตกต่างกันไปตามสถานพยาบาล แต่โดยทั่วไปใช้เวลาไม่นาน - ผู้ป่วยเบาหวานควรตรวจ ABI หรือไม่?
ผู้ป่วยเบาหวานถือเป็นหนึ่งในกลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อความผิดปกติของหลอดเลือด และอาจได้รับคำแนะนำให้ตรวจตามความเหมาะสม - ค่า ABI ต่ำกว่า 0.9 หมายความว่าอย่างไร?
อาจสัมพันธ์กับภาวะหลอดเลือดแดงส่วนปลายตีบ และควรได้รับการประเมินเพิ่มเติมโดยแพทย์ - ABI ต่างจากอัลตราซาวด์หลอดเลือดอย่างไร?
ABI เป็นการคัดกรองเบื้องต้นด้วยการเปรียบเทียบค่าความดันโลหิต ส่วนการตรวจอัลตราซาวด์มีรายละเอียดและวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน
Expert Note
การตรวจ ABI เป็นเครื่องมือคัดกรองที่ได้รับการใช้งานอย่างแพร่หลายในเวชปฏิบัติด้านหัวใจและหลอดเลือด เนื่องจากสามารถช่วยประเมินความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม ผลตรวจควรได้รับการแปลผลโดยแพทย์ร่วมกับข้อมูลทางคลินิกอื่น ๆ เสมอ
References
- American Heart Association (AHA)
- American College of Cardiology (ACC)
- Society for Vascular Surgery (SVS)
- European Society of Cardiology (ESC)
- National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI)
บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพเบื้องต้น ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัย การรักษา หรือคำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคลได้ หากมีอาการผิดปกติหรือข้อกังวลเกี่ยวกับสุขภาพ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการประเมินที่เหมาะสม
ศูนย์ตรวจสุขภาพ
โรงพยาบาลวิชัยเวชฯ อ้อมน้อย
โทร: 02-441-7899 หรือ1792
แผนที่: ใกล้พุทธมณฑล – หนองแขม – อ้อมน้อย
นัดหมายออนไลน์: Line
