ไขมัน LDL (Low-Density Lipoprotein) หรือ LDL Cholesterol คือ ไลโปโปรตีนชนิดที่มีความหนาแน่นต่ำ ทำหน้าที่ขนส่งคอเลสเตอรอลไปยังเซลล์และเนื้อเยื่อทั่วร่างกาย แต่หากมีปริมาณมากเกินไปจะเกาะตัวตามผนังหลอดเลือดจนเกิดการอุดตัน จึงนิยมเรียกกันทั่วไปว่า “ไขมันเลว” โดยในเกณฑ์มาตรฐานสากล ค่า LDL ปกติในคนทั่วไปไม่ควรเกิน 100–130 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร (mg/dL) อย่างไรก็ตาม ระดับค่าที่เหมาะสมอาจต่ำกว่านี้ตามความเสี่ยงด้านโรคหัวใจของแต่ละบุคคล
ไขมัน LDL และ LDL-c คือสิ่งเดียวกันหรือไม่?
ในการตรวจสุขภาพประจำปี หลายคนอาจเห็นในใบรายงานผลตรวจเลือดใช้คำว่า LDL แต่บางห้องปฏิบัติการระบุเป็น LDL-C หรือ LDL-c จนเกิดความสงสัยว่าทั้งสองตัวนี้มีความแตกต่างกันอย่างไร
ในทางการแพทย์ LDL และ LDL-c คือสิ่งเดียวกัน
- LDL (Low-Density Lipoprotein): หมายถึง ตัวอนุภาคโปรตีนและไขมันที่รวมตัวกันเป็นพาหนะขนส่ง
- LDL-C (Low-Density Lipoprotein Cholesterol): หมายถึง ปริมาณคอเลสเตอรอลที่บรรจุอยู่ภายในอนุภาค LDL นั้น
ดังนั้น เมื่อแพทย์พูดถึง “ไขมันเลว” “ค่า LDL” หรือ “LDL-c” จะหมายถึงการวัดปริมาณคอเลสเตอรอลชนิดไม่ดีในกระแสเลือด เพื่อประเมินความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจและสมอง
ทำไม LDL ถึงถูกเรียกว่า “ไขมันเลว”? อันตรายที่ซ่อนอยู่
แม้คอเลสเตอรอลจะมีความจำเป็นต่อการสร้างเซลล์และฮอร์โมน แต่เมื่ออนุภาคของ LDL Cholesterol ในกระแสเลือดมีปริมาณสูงเกินความต้องการ เซลล์จะดูดซึมไปใช้ไม่หมด ส่งผลให้อนุภาค LDL แทรกซึมเข้าไปใต้ชั้นเยื่อบุผนังหลอดเลือดแดง
เมื่อเกิดการรวมตัวกับสารอนุมูลอิสระ (Oxidized LDL) เม็ดเลือดขาวจะเข้ามากินและแปรสภาพเป็นเซลล์โฟม (Foam Cells) พอกพูนกลายเป็น คราบตะกรันไขมัน (Plaque) ส่งผลกระทบต่อร่างกาย ดังนี้:
- หลอดเลือดแดงแข็งและตีบตัน (Atherosclerosis): ขัดขวางการไหลเวียนของเลือด ทำให้เลือดไปเลี้ยงอวัยวะสำคัญได้น้อยลง
- โรคหลอดเลือดหัวใจ (Coronary Artery Disease): อาจทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เจ็บแน่นหน้าอก หรือหัวใจวายเฉียบพลัน
- โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke): หากคราบตะกรันหลุดไปอุดตันหลอดเลือดในสมอง จะทำให้เกิดอัมพฤกษ์ อัมพาตเฉียบพลัน
ค่า LDL ปกติควรอยู่ที่เท่าไหร่? เกณฑ์มาตรฐานตามระดับความเสี่ยง
การประเมินว่า ค่า LDL ปกติ ของแต่ละคนควรอยู่ที่ระดับใด แพทย์ไม่ได้พิจารณาจากตัวเลขเพียงอย่างเดียว แต่จะประเมินร่วมกับ “ระดับความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด” (Cardiovascular Risk) จากตารางจะแสดงระดับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล และค่า LDL เป้าหมาย :
| ระดับความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ | ลักษณะและภาวะสุขภาพของบุคคล | ค่า LDL เป้าหมายที่ควรควบคุม(mg/dL) |
| ความเสี่ยงต่ำ (Low Risk) | สุขภาพแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัว ไม่สูบบุหรี่ | น้อยกว่า 130 mg/dL |
| ความเสี่ยงปานกลาง (Moderate Risk) | มีปัจจัยเสี่ยง 1-2 ข้อ เช่น ความดันโลหิตเริ่มสูง หรือน้ำหนักเกิน | น้อยกว่า 100 mg/dL |
| ความเสี่ยงสูง (High Risk) | เป็นโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือสูบบุหรี่ต่อเนื่อง | น้อยกว่า 70 mg/dL |
| ความเสี่ยงสูงมาก (Very High Risk) | เคยมีประวัติโรคหัวใจ ตีบ ตัน บอลลูน หรือโรคหลอดเลือดสมอง | น้อยกว่า 55 mg/dL |
หมายเหตุ: ข้อมูลอ้างอิงตามแนวทางการรักษาโรคไขมันในเลือดผิดปกติ สมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งประเทศไทย
ความสัมพันธ์ระหว่าง LDL, HDL และ Triglycerides ในผลตรวจเลือด
ในการตรวจไขมันในเลือดแบบสมบูรณ์ (Lipid Profile) ไม่ได้ตรวจเฉพาะค่า LDL เท่านั้น แต่จะแสดงผลไขมันอีก 3 ชนิดที่ทำงานเกี่ยวข้องกัน:
- HDL (High-Density Lipoprotein): หรือ “ไขมันดี” ทำหน้าที่เก็บคอเลสเตอรอลส่วนเกินจากหลอดเลือดกลับไปทำลายที่ตับ ยิ่งมีค่าสูงยิ่งดี (ผู้ชายควร > 40 mg/dL, ผู้หญิงควร > 50 mg/dL)
- Triglycerides (ไตรกลีเซอไรด์): ไขมันที่เกิดจากพลังงานส่วนเกินของอาหารประเภทแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์ ค่าปกติไม่ควรเกิน 150 mg/dL
- Total Cholesterol (คอเลสเตอรอลรวม): ผลรวมของคอเลสเตอรอลทั้งหมดในเลือด ค่ามาตรฐานไม่ควรเกิน 200 mg/dL
อ่านต่อเจาะลึก: เจาะลึกผลตรวจเลือด: LDL, HDL และ Triglyceride คืออะไร ต่างกันอย่างไร?
ไขมัน LDL สูง เกิดจากอะไร?
ภาวะไขมัน LDL สูง ไม่ได้เกิดจากการกินอาหารมันเสมอไป แต่มาจาก 2 ปัจจัยหลัก:
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต (Lifestyle): การรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง (เนื้อสัตว์ติดมัน, เนย, กะทิ) ไขมันทรานส์ (เบเกอรี, ฟาสต์ฟู้ด) ขาดการออกกำลังกาย และภาวะอ้วนลงพุง
- ปัจจัยภายในและกรรมพันธุ์ (Genetics): ภาวะคอเลสเตอรอลสูงจากพันธุกรรม (Familial Hypercholesterolemia) ทำให้ตับไม่สามารถกำจัด LDL ออกจากเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้แม้แต่คนที่รูปร่างผอมก็สามารถมีค่า LDL พุ่งสูงได้
อ่านต่อเจาะลึก: ไขมัน LDL สูงเกิดจากอะไร? เช็กพฤติกรรมเสี่ยงและปัจจัยกรรมพันธุ์ที่คุณอาจมองข้าม
ค่า LDL สูงแค่ไหน ถึงจำเป็นต้องเริ่มกินยา?
หลายคนที่ตรวจพบว่าค่า LDL เกินเกณฑ์ มักเกิดความกังวลว่าจำเป็นต้องเริ่มกินยาลดไขมันทันทีหรือไม่
ในทางการแพทย์ หากตรวจพบว่า ค่า LDL สูงเกิน 190 mg/dL แม้ไม่มีปัจจัยเสี่ยงอื่น แพทย์มักแนะนำให้เริ่มใช้ยาลดไขมันกลุ่มสแตติน (Statins) ควบคู่กับการคุมอาหาร แต่หากค่า LDL อยู่ระหว่าง 130–189 mg/dL แพทย์จะประเมินโอกาสเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจในระยะเวลา 10 ปี (CV Risk Score) ก่อน หากมีความเสี่ยงต่ำ อาจให้ปรับพฤติกรรมเป็นเวลา 3–6 เดือนก่อนตรวจซ้ำ
อ่านต่อเจาะลึก: ไขมัน LDL เท่าไหร่ต้องกินยา? เมื่อไหร่ที่การคุมอาหารอย่างเดียวไม่เพียงพอ
แนวทางการดูแลและลดไขมัน LDL เบื้องต้น
หากค่า LDL เริ่มขยับสูงขึ้น สามารถเริ่มดูแลตัวเองได้ด้วยการปรับพฤติกรรม (Therapeutic Lifestyle Changes: TLC):
- เน้นอาหารที่มีกากใยชนิดละลายน้ำได้: เช่น ข้าวโอ๊ต ถั่ว แอปเปิล และผักใบเขียว ซึ่งช่วยดักจับคอเลสเตอรอลในระบบทางเดินอาหาร
- เลือกไขมันดีทดแทน: ใช้น้ำมันมะกอก หรือรับประทานปลาทะเลที่มีกรดไขมันโอเมก้า 3 เช่น ปลาแซลมอน ปลากะพง
- ออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอ: วิ่งเหยาะ เดินเร็ว ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ อย่างน้อยสัปดาห์ละ 150 นาที
- เลิกบุหรี่และควบคุมน้ำหนักตัว: การสูบบุหรี่จะทำให้ผนังหลอดเลือดอักเสบและทำให้ LDL เกาะติดผนังหลอดเลือดได้ง่ายขึ้น
อ่านต่อเจาะลึก: ลด LDL ยังไงให้ได้ผล? รวมวิธีลดไขมันเลวด้วยตัวเองอย่างปลอดภัย
ตรวจเช็กและรักษาไขมันในเลือดสูง ใกล้ฉัน ที่ไหนดี?
ภาวะไขมัน LDL สูง เป็นภัยเงียบที่ไม่แสดงอาการเตือนจนกว่าจะเกิดโรคร้ายแรง การตรวจเช็กสุขภาพประจำปีและได้รับการประเมินความเสี่ยงโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด
หากคุณกำลังมองหาสถานพยาบาลเพื่อ ตรวจสุขภาพ เจาะเลือดเช็กไขมัน หรือปรึกษาการรักษาภาวะไขมันในเลือดสูงใกล้ฉัน
ศูนย์โรคหัวใจและหลอดเลือด โรงพยาบาลวิชัยเวชฯ อ้อมน้อย พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัยด้วยห้องปฏิบัติการมาตรฐาน ทราบผลรวดเร็ว พร้อมทีมแพทย์เฉพาะทางด้านโรคหัวใจและหลอดเลือด และแพทย์อายุรกรรมที่พร้อมให้คำปรึกษาและวางแผนการรักษาอย่างตรงจุด ทั้งการปรับโภชนาการและการใช้ยาอย่างปลอดภัย
โรงพยาบาลตั้งอยู่ติดถนนเพชรเกษม เดินทางสะดวก มีอาคารจอดรถกว้างขวาง รองรับผู้รับบริการในพื้นที่ อ้อมน้อย, กระทุ่มแบน, สมุทรสาคร รวมถึงผู้ที่เดินทางมาจาก พุทธมณฑลสาย 4, พุทธมณฑลสาย 5, เพชรเกษม, นครปฐม และราชบุรี โดยไม่ต้องเสียเวลาเดินทางฝ่าการจราจรเข้าสู่ใจกลางเมือง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับไขมัน LDL
Q: ผอมแต่ค่า LDL สูง เกิดขึ้นได้อย่างไร?
A: ความอ้วนไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่ทำให้ไขมันสูง ผู้ที่มีรูปร่างผอมอาจมีปัจจัยทางกรรมพันธุ์ที่ตับกำจัดไขมันเลวได้ช้า หรือมีพฤติกรรมการรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง การนอนดึก ความเครียดสะสม ก็ส่งผลให้ตับผลิตคอเลสเตอรอลเพิ่มขึ้นได้เช่นกัน
Q: ก่อนเจาะเลือดตรวจค่า LDL ต้องงดน้ำ งดอาหารกี่ชั่วโมง?
A: ปัจจุบันแนวทางการตรวจเลือดเพื่อดูค่า LDL สามารถตรวจได้ทั้งแบบงดและไม่งดอาหาร แต่หากต้องการตรวจร่วมกับระดับไตรกลีเซอไรด์และน้ำตาลในเลือด แนะนำให้ งดน้ำและอาหารอย่างน้อย 10–12 ชั่วโมง (สามารถจิบน้ำเปล่าบริสุทธิ์ได้) เพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำที่สุด
Q: ค่า LDL ลดลงแล้ว หยุดกินยาเองได้ไหม?
A: ไม่ควรหยุดยาเองโดยเด็ดขาด เนื่องจากระดับไขมันที่ลดลงมักเป็นผลจากการทำงานของยา หากหยุดยาเอง ค่า LDL อาจดีดกลับมาสูงจนเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน การลดยาหรือหยุดยาต้องอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์เท่านั้น
นัดหมาย / ปรึกษาแพทย์
คลินิกหัวใจเชิงป้องกัน
รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย
02-441-7899 ต่อ 1111 , 3124 หรือ1792
ติดต่อผ่านช่องทางไลน์ได้ง่ายๆ Line
สามารถตรวจเช็ค ตารางแพทย์ออกตรวจ เพื่อขอเข้ารับคำปรึกษาได้เลย
