เมื่อได้รับผลตรวจสุขภาพประจำปีแล้วพบว่าค่าไขมันในเลือดผิดปกติ คำถามแรกที่หลายคนสงสัยคือ ไขมัน LDL สูง เกิดจากอะไร? ทั้งที่บางคนอาจจะไม่ได้มีรูปร่างอ้วนท้วนสมบูรณ์
อ่านเพิ่มเติม ไขมัน LDL (LDL Cholesterol) คืออะไร? ค่าปกติควรอยู่ที่เท่าไหร่ เจาะลึกครบทุกมิติ
ภาวะไขมันเลว หรือ LDL สูง ไม่ได้เกิดจากการรับประทานอาหารที่มีไขมันมากเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีความซับซ้อนที่เชื่อมโยงกับระบบเผาผลาญ พฤติกรรมการใช้ชีวิต โรคประจำตัว และปัจจัยทางพันธุกรรมที่ส่งต่อกันมาในครอบครัว การทำความเข้าใจสาเหตุที่แท้จริง จะช่วยให้เราปรับพฤติกรรมและวางแผนการรักษาได้อย่างตรงจุด
- พฤติกรรมการรับประทานอาหาร (Dietary Factors)
สาเหตุอันดับต้นๆ ที่ทำให้ค่า LDL พุ่งสูง มักมาจาก “ชนิด” ของไขมันและอาหารที่เรารับประทานเข้าไปทุกวัน ซึ่งอาหารบางประเภทจะไปกระตุ้นให้ตับผลิตคอเลสเตอรอลชนิด LDL ออกมามากขึ้น
- ไขมันทรานส์ (Trans Fats): เป็นตัวการร้ายที่สุดที่นอกจากจะทำให้ LDL สูงขึ้นแล้ว ยังไปลดไขมันดี (HDL) ลงด้วย มักพบในมาการีน ครีมเทียม เนยขาว เบเกอรี คุกกี้ และอาหารฟาสต์ฟู้ดที่ใช้น้ำมันทอดซ้ำ
- ไขมันอิ่มตัว (Saturated Fats): การบริโภคมากเกินไปจะทำให้ตับรับภาระหนักและสร้าง LDL เพิ่มขึ้น แหล่งไขมันอิ่มตัวพบมากใน เนื้อสัตว์ติดมัน หมูสามชั้น กะทิ เนย ชีส และน้ำมันพืชบางชนิด เช่น น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว
- อาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูง: แม้ร่างกายจะสร้างคอเลสเตอรอลเองเป็นหลัก แต่การรับประทานอาหารอย่าง เครื่องในสัตว์ ไข่ปลา หมึก หรือหอยนางรม ในปริมาณที่มากเกินพอดี ก็มีส่วนเพิ่มระดับคอเลสเตอรอลรวมและ LDL ในกระแสเลือดได้
- น้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตขัดสี: การกินของหวาน น้ำอัดลม หรือแป้งขัดขาวในปริมาณสูง ร่างกายจะเปลี่ยนพลังงานส่วนเกินเป็นไตรกลีเซอไรด์ ซึ่งภาวะไตรกลีเซอไรด์สูงมักจะเกิดร่วมกับภาวะ LDL สูง และ HDL ต่ำ
- พฤติกรรมการใช้ชีวิต (Lifestyle Factors)
นอกเหนือจากเรื่องอาหารแล้ว กิจวัตรประจำวันบางอย่างก็เป็นคำตอบของคำถามที่ว่า ldl สูง เกิด จาก อะไร ได้เช่นกัน
- ขาดการออกกำลังกาย: การนั่งทำงานอยู่กับที่เป็นเวลานาน (Sedentary Lifestyle) และไม่มีการเคลื่อนไหวร่างกาย จะทำให้ระบบเผาผลาญทำงานช้าลง ร่างกายดึงไขมันไปใช้น้อยลง ส่งผลให้ LDL สะสมในเลือดมากขึ้น
- การสูบบุหรี่: สารเคมีในบุหรี่ทำให้ผนังหลอดเลือดอักเสบและขรุขระ ซึ่งเป็นสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมมากให้ไขมัน LDL เข้าไปเกาะตัวและก่อให้เกิดคราบตะกรัน (Plaque) นอกจากนี้บุหรี่ยังไปลดระดับไขมันดี (HDL) ในร่างกายด้วย
- ความเครียดสะสม: เมื่อร่างกายมีความเครียด จะหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล (Cortisol) และอะดรีนาลีน (Adrenaline) ซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้สามารถไปกระตุ้นให้ตับปล่อยคอเลสเตอรอลและไตรกลีเซอไรด์เข้าสู่กระแสเลือดมากขึ้น
- ปัจจัยทางพันธุกรรม (Genetics)
หลายคนมีคำถามว่า “ผอมแต่ไขมันสูง เป็นไปได้ไหม?” คำตอบคือ เป็นไปได้ หากมีสาเหตุมาจากพันธุกรรม
ภาวะไขมันในเลือดสูงจากพันธุกรรม (Familial Hypercholesterolemia หรือ FH) เกิดจากความผิดปกติของยีนที่ทำหน้าที่ควบคุมตัวรับ LDL ที่ตับ ส่งผลให้ตับดึง LDL ออกจากกระแสเลือดไปทำลายได้น้อยกว่าคนปกติ คนกลุ่มนี้มักมีค่า LDL สูงเกิน 190 mg/dL มาตั้งแต่ยังอายุน้อย แม้จะควบคุมอาหารและออกกำลังกายอย่างเคร่งครัดแล้วก็ตาม ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลด้วยการใช้ยาจากแพทย์เฉพาะทาง
- โรคประจำตัวและการใช้ยาบางชนิด
ภาวะไขมัน LDL สูง อาจเป็นผลกระทบสืบเนื่อง (Secondary Causes) มาจากโรคประจำตัวหรือยาที่กำลังใช้อยู่ เช่น:
- ภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ (Hypothyroidism): เมื่อไทรอยด์ทำงานต่ำ ระบบเผาผลาญคอเลสเตอรอลจะช้าลง
- โรคเบาหวาน: ภาวะดื้อต่ออินซูลินมักทำให้กระบวนการจัดการไขมันในร่างกายผิดปกติ นำไปสู่ภาวะไขมันเลวสูงและไขมันดีต่ำ
- โรคไตเรื้อรัง หรือ กลุ่มอาการเนฟโฟรติก (Nephrotic Syndrome): ร่างกายจะสูญเสียโปรตีนทางปัสสาวะ ตับจึงพยายามชดเชยโดยการสร้างโปรตีนและคอเลสเตอรอลเข้าสู่กระแสเลือดมากขึ้น
- การใช้ยาบางประเภท: เช่น ยาขับปัสสาวะบางชนิด ยาคุมกำเนิด หรือยาสเตียรอยด์ อาจมีผลข้างเคียงทำให้ระดับไขมันในเลือดเปลี่ยนแปลงได้
มีปัจจัยเสี่ยงแล้วควรทำอย่างไร? ปรึกษาแพทย์ใกล้บ้านคุณ
หากคุณตรวจสอบสาเหตุแล้วพบว่าตนเองมีพฤติกรรมเสี่ยง หรือมีความกังวลจากกรรมพันธุ์ในครอบครัว การปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ภาวะหลอดเลือดแดงแข็ง โรคหัวใจ หรือโรคหลอดเลือดสมองในอนาคต การตรวจเลือดเพื่อดูระดับ Lipid Profile และรับคำแนะนำที่ถูกต้องจึงเป็นทางออกที่ดีที่สุด
สำหรับผู้ที่กำลังมองหาสถานพยาบาลเพื่อตรวจเช็กและ รักษาภาวะไขมันสูง ใกล้ฉัน ในย่านฝั่งธนฯ หรือปริมณฑล ศูนย์โรคหัวใจและหลอดเลือด โรงพยาบาลวิชัยเวชฯ อ้อมน้อย มีทีมแพทย์เฉพาะทางที่พร้อมประเมินความเสี่ยงและเจาะลึกหาสาเหตุที่แท้จริงของค่าไขมันที่ผิดปกติ
ด้วยความพร้อมของเครื่องมือทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการที่ได้มาตรฐาน ทำให้คุณสามารถทราบผลเลือดได้รวดเร็ว โรงพยาบาลตั้งอยู่ในจุดที่เดินทางสะดวกสบายบนถนนเพชรเกษม พร้อมให้บริการผู้ป่วยในพื้นที่ อ้อมน้อย, กระทุ่มแบน, สมุทรสาคร, พุทธมณฑลสาย 4, พุทธมณฑลสาย 5, นครปฐม และราชบุรี โดยมีทีมแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านการวางแผนปรับพฤติกรรมและการใช้ยาลดไขมันอย่างปลอดภัย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: นอนดึก ทำให้ LDL สูง เกิดขึ้นได้จริงไหม?
A: มีส่วนเกี่ยวข้องครับ การพักผ่อนไม่เพียงพอหรือการนอนดึกเป็นประจำ ส่งผลให้ระบบเผาผลาญในร่างกายแปรปรวน และอาจทำให้ระดับฮอร์โมนที่ควบคุมความหิวเสียสมดุล นำไปสู่พฤติกรรมการกินมื้อดึก กินของหวาน หรืออาหารแคลอรี่สูง ซึ่งเป็นสาเหตุทางอ้อมที่ทำให้คอเลสเตอรอลและ LDL สูงขึ้นได้
Q: ไขมัน LDL สูง มีอาการเตือนหรือไม่?
A: ภาวะไขมันในเลือดสูงถือเป็น “ภัยเงียบ” เพราะมักจะไม่มีอาการแสดงใดๆ ออกมาเลยจนกว่าคราบไขมันจะไปอุดตันหลอดเลือดจนเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น เจ็บหน้าอก (หลอดเลือดหัวใจตีบ) หรือ ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง (หลอดเลือดสมองตีบ) ดังนั้นการเจาะเลือดตรวจสุขภาพจึงเป็นวิธีเดียวที่จะทราบค่า LDL ได้
Q: หากผลตรวจพบว่า LDL สูง ต้องกินยาทันทีเลยไหม?
A: ไม่เสมอไป หากค่า LDL ยังไม่สูงมาก (เช่น 130-159 mg/dL) และคนไข้ไม่มีปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ แพทย์มักจะแนะนำให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกายก่อนประมาณ 3-6 เดือน แล้วจึงเจาะเลือดซ้ำ หากยังไม่ลดลงถึงเกณฑ์เป้าหมาย จึงจะพิจารณาการใช้ยา
นัดหมาย / ปรึกษาแพทย์
คลินิกหัวใจเชิงป้องกัน
รพ.วิชัยเวชฯ อ้อมน้อย
02-441-7899 ต่อ 1111 , 3124 หรือ1792
ติดต่อผ่านช่องทางไลน์ได้ง่ายๆ Line
สามารถตรวจเช็ค ตารางแพทย์ออกตรวจ เพื่อขอเข้ารับคำปรึกษาได้เลย
